Wchodząc do Kaplicy Cudownego Obrazu, pielgrzym wkracza do miejsca, które od wieków nazywano wprost „komnatą Królowej Polski”. Choć nasze oczy instynktownie szukają Jej matczynego Oblicza, warto na chwilę skierować wzrok nieco w lewo. Bo to tam spoczywają insygnia królewskie: berło i jabłko, które są niemym świadkiem historii sprzed stu lat.
Poniższa opowieść o ich powstaniu i wymowie została utkana z faktów oraz wspomnień zawartych w opracowaniu o. Józefa Płatka, będąc hołdem dla wiary i ofiarności polskich kobiet.
Historia tych regaliów nierozerwalnie splata się z dramatycznymi losami odradzającej się po zaborach Ojczyzny. Gdy w 1920 roku nad Wisłą ważyły się losy Narodu, a „nawała wrogów potopem zalewała Polskę”, Episkopat pod przewodnictwem kardynałów Kakowskiego i Dalbora zebrał się na Jasnej Górze, by w obliczu śmiertelnego zagrożenia ponownie obrać Maryję za Królową i Panią. To właśnie z tego aktu zawierzenia i dziękczynienia za zwycięstwo nazwane „Cudem nad Wisłą” zrodziła się idea złożenia Maryi daru szczególnego. Polskie kobiety, czując się tradycyjnymi strażniczkami wiary i domowego ogniska, postanowiły ofiarować swojej Królowej widome znaki władzy, wierząc, że gdy przyjmie Ona w swe dłonie rządy nad duszami, spełnią się pragnienia pomyślności dla wszystkich polskich rodzin.
Choć ślubowanie złożono już w 1921 roku, na ostateczny moment przekazania insygniów trzeba było czekać pięć lat. Myśl o dopełnieniu zobowiązania podjęła Eleonora Czarnowska, która stanęła na czele komitetu realizacyjnego. Same przedmioty stały się unikatowym przykładem polskiej sztuki złotniczej tamtej epoki, wykonanym w słynnej warszawskiej pracowni braci Łopieńskich. Złote berło, ważące półtora kilograma, ozdobiono postaciami symbolizującymi cnoty boskie: ks. Ignacego Skorupkę jako znak wiary, św. Jadwigę Królową uosabiającą miłość oraz polskie dziecko będące symbolem nadziei. Niezwykle wymowny jest fakt, że wieńczący berło srebrny orzeł został odlany z obrączek ślubnych wieśniaczek, co czyni to wotum darem najbardziej osobistym i płynącym z głębi serc.
Dzień 3 maja 1926 roku stał się czasem wielkiej manifestacji religijnej i patriotycznej, gromadząc pod szczytem Jasnej Góry blisko pięćdziesiąt tysięcy wiernych. W chłodny i dżdżysty poranek z dworca wyruszył majestatyczny pochód, w którym ponad dwieście pięćdziesiąt delegacji kobiecych w barwnych strojach ludowych kroczyło obok przedstawicieli wszystkich stanów. Insygnia niosły cztery kobiety: ziemianka, robotnica, włościanka i mieszczanka, co miało symbolizować jedność całego narodu u stóp Matki. Jak mówił wówczas o. przeor Piotr Markiewicz, przekazanie tych darów było logicznym następstwem dawnych ślubów Jana Kazimierza, lecz jednocześnie nakładało na kobiety nową misję - walkę o siłę moralną rodzin i czystość ducha narodowego.
Z istnieniem tych wotów wiążą się także opowieści niemal mistyczne, jak ta o rozsypanych perłach, które - według zeznań Eleonory Czarnowskiej - Maryja miała odrzucić jako ofiarę niegodną, gdyż pochodzącą od osoby, która sprzeniewierzyła się zasadom wiary. Dziś, po stu latach, te królewskie dary wciąż trwają przy Cudownym Obrazie. Choć ich blask jest skromny w porównaniu z majestatem Maryi, przypominają nam one o dziękczynieniu za wolność i o nieustannym zaproszeniu, by pozwolić Matce Bożej królować w naszych sercach. Niech te insygnia nie przysłaniają nam Jej Oblicza, lecz będą drogowskazem ku wartościom, które przed wiekiem pchnęły tysiące kobiet do złożenia tego niezwykłego hołdu.
Tekst opracowano na podstawie artykułu o. Józefa Płatka - byłego przeora Jasnej Góry, a ówcześnie Generała Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika - pt. „Insygnia Królowej Polski” ("Jasna Góra" 1989, nr 5, 3).
Marcin Barczyński
